Хәйриячелек – татар халкының борынгыдан килгән күркәм гадәте. Халык элек-электән бер-берсенә булышып, фәкыйрь һәм мохтаҗларга ярдәм итеп яшәргә омтылган. Вакытлар узу белән әлеге күренеш тагын да камилләшкән һәм җәмгыятьнең төрле өлкәләренә үтеп кергән. Үзләренең күләмле иганәләре белән танылган Хөсәеновлар, Рәмиевлар, Акчуриннар, Аитовлар, Җантуриннар кебек күренекле гаиләләр тарих мәйданына күтәрелгән, төрле юнәлештәге хәйрия җәмгыятьләре оешкан. Хәйриячелекнең асылына төшенү, иганәчеләрнең төп максат-ниятләрен аңлау, бүгенге көндә хәйриячелекнең урынын ачыклау өчен Милли мәгариф тарихы һәм теориясе үзәгендә «Татар хәйриячелеге: тарихы, бүгенгесе һәм киләчәге» дигән темага түгәрәк өстәл уздырылачак. 

2.09.2022 г. состоялась встреча сотрудников отдела новейшей истории Института с делегацией из Казахстана, прибывшей в Республику Татарстан с рабочим визитом для выявления документов и рукописей по истории Казахстана – Сауле Несипбаевной Мушкеновой, заместителем директора РГУ «Национальный архив Республики Казахстан», Сандугаш Кумаргазыевной Сапашевой, специалистом высшего уровня квалификации, архивистом отдела комплектования РГУ «Национальный архив Республики Казахстан», доктором исторических наук, профессором Евразийского Национального университета им. Л.Гумилева Альбиной Советовной Жанбосиновой и кандидатом исторических наук, архивистом Государственного архива г.Нур-Султана, архивистом РГУ «Национальный архив Республики Казахстан», специальным корреспондентом газеты «Казахстанская правда» Игорем Руслановичем Прохоровым (г.Нур-Султан, Республика Казахстан).

31 августа 2022 г. в рамках тематического научного круглого стола «Вопросы изучения тюркского населения Зауралья» состоялось выступление старшего научного сотрудника Научно-образовательного центра евразийских исследований Южно-Уральского государственного университета, к.и.н. Г.Х.Самигулова с докладом «Некоторые вопросы вхождения Южного и Среднего Зауралья в состав Российского государства: конец XVI – XVII вв.», Автором были затронуты дискуссионные вопросы российской истории, связанные с вхождением Южного и Среднего Зауралья в состав Российского государства в период конца XVI – XVII вв.

4 августа 2022 г. директор Института Радик Римович Салихов и ведущий научный сотрудник Центра исследований Золотой Орды и татарских ханств Искандер Лерунович Измайлов приняли участие в программе "Точка опоры" на телеканале ТНВ.

2022 елның 2 июлендә Казанда Бөтендөнья Татар Конгрессының 30 еллыгына багышланган VIII Съезды узды. Пленар утырышында тарих институты директоры Р.Р.Салихов, директор урынбасары М.М.Гибатдинов, Алтын Урда һәм татар ханлыкларын өйрәнү үзәге җитәкчесе И.М.Миргалиев катнашты. Бөтендөнья Татар Конгрессы Милли Шурасы рәисе, әгъзалары сайланды. Радик Рим улы Салихов яңадан Милли Шура әгъзасы булып сайланды. ТР Дәүләт киңәшчесе Минтимер Шәрип улы Шәймиев чыгышында Тарих институты әзерләгән җиде томлы Татар Тарихын олы бәяләде, һәм милли тарихны язуда катнашучы институт хезмәткәрләренә олы рәхмәтләрен белдерде: “Әлеге күләмле хезмәт... республика өчен генә түгел, гомумән, фән дөньясы өчен дә зур вакыйга булды... Минем бу күмәк хезмәтне тудыручыларга, аның җитәкчесе Рафаил Сибгат улы Хәкимовка, Сезнең исемнән, аның коллективына тагын бер кат зур рәхмәтемне белдерәсе килә. Безнең тарихыбыз бар!”

22–23 июля 2022 г. в рамках плановой темы «Социокультурное развитие сел Татарстана в ХХ веке» зав. отделом новейшей истории Института истории им. Ш.Марджани АН РТ Ильнара Ханипова выезжала в очередную экспедицию в с. Культесь Арского района РТ для изучения местной истории, выявления в деревенском музее информационного материала, а также проведения глубинного интервью со старожилами деревни.

19.07.2022 г. состоялась встреча сотрудников Центра истории и теории национального образования и отдела новейшей истории Института с Дамдином Доржиевичем Бадараевым, старшим научным сотрудником отдела истории, этнологии и социологии Института монголоведения, буддологии и тибетологии СО РАН (ИМБТ СО РАН) (г.Улан-Удэ, Республика Бурятия). Под руководством заместителя директора по науке Гибатдинова М.М. обсудили перспективы научного сотрудничества двух институтов, а также взаимодействия с научно-образовательными учреждениями Монголии. Ученых двух республик объединяют давние исторические связи: в Казанском университете в 1842–1846 гг. получил высшее образование первый бурятский ученый Доржи Банзаров (1822–1855 гг.), впоследствии он стал крупным ученым-востоковедом. 24 октября 2020 г. на историческом здании Научной библиотеки им. Н.И.Лобачевского КФУ была установлена мемориальная доска в честь ученого, 200-летие со дня рождения которого отмечается в 2022 г.

Татар Шорты авылында (Чуашстанның Комсомол районы) авыл мәчетен торгызуга 30 ел тулу уңаеннан һәм төбәкнең күренекле дин әһеле, мәгърифәтче ишан Хәсән хәзрәт Исмәгыйлевкә (1832–1909) багышланган түгәрәк өстәл узды. Чараны Чуашстан мөселманнар Диния Нәзарәте Татар Шорты авылы мәхәлләсе белән берлектә оештырды. Биредә Мәскәү, Казан, Чебаксар, Ульяновск һ.б. урыннардан кунаклар бар иде, күп санлы авылдашлар кече ватаннарына кайтты. Кунаклар арасында Татарстан Дәүләт Советы депутаты, Татарстан Язучылар берлеге рәисе, шагыйрь Ркаил Зәйдулла, тарихчы Рәшид Амишов, Бөтендөнья татар конгрессы вәкилләре, һ.б.

Сотрудники ЦИЗОТХ провели осмотр Чаллынского городища (XII–XVI вв.), окрестных средневековых кладбищ и местного краеведческого музея, в котором представлены материалы, собранные в районе городища (обломки гончарных сосудов, предметы быта, вооружение и т.д.).